Meble ekologiczne: jak je rozpoznać i dlaczego ze starego drewna

Meble ekologiczne to meble, które przez całe swoje życie mało obciążają środowisko: powstają z surowca odnawialnego albo odzyskanego, bez szkodliwych lakierów i klejów, są trwałe i da się je naprawić. Te warunki bardzo dobrze spełniają meble ze starego drewna z odzysku. Nie wymagają wycinki drzew, wykorzystują materiał, który inaczej trafiłby do pieca, a wykończone olejowoskiem służą przez pokolenia.

Po czym poznać, że mebel jest ekologiczny

Słowo „eko” pojawia się dziś na wielu metkach. Żeby odróżnić ekologię od marketingu, warto sprawdzić pięć rzeczy:

1. Materiał. Najmniej obciąża środowisko materiał, który już istnieje: drewno z odzysku, mebel z drugiej ręki. Potem drewno z lasów z certyfikatem odpowiedzialnej gospodarki (np. FSC lub PEFC). Na końcu surowiec niewiadomego pochodzenia.
2. Wykończenie. Oleje i woski naturalne zamiast lakierów rozpuszczalnikowych. Lite drewno zamiast płyt klejonych żywicami.
3. Trwałość. Mebel, który postoi 50 lat, jest bardziej ekologiczny niż trzy kolejne, które trzeba wyrzucić po dekadzie.
4. Naprawialność. Lite drewno da się przeszlifować, zaolejować, skleić. Okleinę na płycie zwykle już nie.
5. Pochodzenie. Krótsza droga od materiału do domu klienta to mniej transportu.

Ekologia czy ekościema

Sustainability, circular economy, zero waste: modnych haseł jest dziś mnóstwo. Dobrze, że się o nich mówi, ale ważne, żeby na mówieniu się nie kończyło. Jeśli producent pisze „eko”, a nie potrafi powiedzieć, skąd ma drewno i czym je wykończył, to raczej marketing niż ekologia. Z naszej perspektywy stół z młodego drewna pokryty grubą warstwą lakieru rozpuszczalnikowego trudno nazwać ekologicznym, nawet jeśli jest z litego drewna.

W Regalia trzymamy się dwóch prostych zasad: „nie marnuj zasobów” i „zero zbędnej chemii”. Innymi słowy ekologia to dla nas ponowne użycie i naturalne materiały.

Dlaczego meble ze starego drewna są ekologiczne

Powstają bez ścinania drzew

Do naszych mebli i dodatków do wnętrz nie ścięliśmy ani jednego drzewa. Surowiec pochodzi z remontów i rozbiórek starych domów, stodół, spichlerzy i młynów. Tak samo jest z elementami metalowymi i płytkami ceglanymi: metal z odzysku pochodzi ze starych konstrukcji, a płytki tniemy ze starej cegły rozbiórkowej.

„Ekologiczne podejście to jedna z podstaw naszego funkcjonowania. To jednak nie cel sam w sobie, a po prostu wynik szczerego i uczciwego podejścia do tego, co robimy” - mówi Wojciech Sobierański, założyciel Regalia.

Drewno w meblu dalej przechowuje węgiel

Mniej więcej połowa suchej masy drewna to węgiel, który drzewo pobrało z atmosfery jako CO₂: według wytycznych IPCC od 0,47 do 0,51, zależnie od rodzaju drzew (IPCC). W polskich opracowaniach przyjmuje się, że 1 m³ drewna wiąże około 0,9 t CO₂ (Parzych i in., 2021). Dopóki drewno jest belką w stodole albo blatem stołu, ten węgiel pozostaje związany. Gdy drewno trafia do pieca, wraca do atmosfery. Każdy mebel ze starego drewna przedłuża więc magazynowanie węgla o kolejne dziesięciolecia.

Ratują materiał przed wysypiskiem i piecem

Budownictwo, razem z rozbiórkami, wytwarza największą część odpadów w Unii Europejskiej (Eurostat). Według Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej drewno poużytkowe w UE trafia głównie do spalenia na cele energetyczne, a jego kaskadowe, materiałowe wykorzystanie w latach 2009 - 2017 nieco spadło (JRC, 2023). Unijna hierarchia postępowania z odpadami stawia tymczasem ponowne użycie wyżej niż odzysk energii (dyrektywa 2008/98/WE). Stare budynki często rozbiera się koparką, która łamie stuletnie belki z zachowanymi śladami ręcznej ciesiołki. Niszczone są też stare deski elewacyjne, które mają kolor wypalony przez słońce i fakturę wypracowaną przez deszcz, wiatr i śnieg. Tego efektu nie da się podrobić. Dlaczego odzyskiwanie drewna z budynków ma sens w skali całej gospodarki, opisujemy w tekście drewno z rozbiórki.

Wykończenie bez lakieru

Meble zabezpieczamy naturalnym olejowoskiem z atestem do kontaktu z żywnością, a lakiery omijamy szerokim łukiem. Olej wnika w drewno, wosk tworzy cienką warstwę ochronną, a drewno dalej „oddycha”. Stare, dobrze wysuszone drewno jest stabilne i twarde, więc nie potrzebuje grubej powłoki. Środek, którego używamy, jest dostępny w kategorii środki do konserwacji mebli.

Służą przez pokolenia

Mebel z litego, starego drewna da się odnowić po latach: przeszlifować, zaolejować, wymienić okucie. Dlatego dajemy na nasze meble 10 lat gwarancji, pod warunkiem regularnego olejowania. Jak to robić, opisujemy w poradniku pielęgnacja starego drewna.

Ile pracy wymaga ekologiczny mebel ze starego drewna

Stare drewno nie jest łatwym materiałem. Najpierw trzeba ręcznie rozebrać budynek, deska po desce. Potem drewno trzeba oczyścić z kurzu tak, żeby nie zniszczyć patyny, i wyciągnąć wszystkie gwoździe. Belki i deski suszymy, żeby uzyskać właściwą wilgotność i usunąć larwy owadów, ale bez chemicznych przyspieszaczy. Dopiero tak przygotowany materiał trafia do produkcji. Czym jest stare drewno i skąd pochodzi, wyjaśniamy w przewodniku stare drewno z odzysku.

Zero waste w manufakturze

Hasło „zero waste” traktujemy dosłownie. Z dużych belek robimy stoły i blaty, z krótszych kawałków półki i stoliki, a z najmniejszych podstawki, wizytowniki i pojemniki na długopisy. To, co w innej stolarni byłoby odpadem, u nas dostaje kolejne życie. Tę myśl oddaje też logo Regalia: z jednego drzewa korzysta wiele osób przez wiele lat.

„Nasze podejście wynika po prostu z pasji. To oczywiście biznes, ale akurat w tym aspekcie nie ma mowy o chłodnej kalkulacji. Robimy to, co uważamy za słuszne, a moda na ekologię tylko nam pomaga. Więcej osób szuka takich firm jak nasza, ale my po prostu trzymamy się dawno obranego kursu” - mówi Wojciech Sobierański.

Jak wybrać meble ekologiczne: pytania do sprzedawcy

• Skąd pochodzi drewno? Z odzysku, z certyfikowanego lasu, czy nie wiadomo?
• Czy to lite drewno, czy płyta z okleiną?
• Czym mebel jest wykończony: olejem, woskiem czy lakierem?
• Czy mebel da się odnowić i naprawić?
• Gdzie mebel powstał i jak daleko jedzie do klienta?
• Jaką ma gwarancję i jakie są jej warunki?

Najczęściej zadawane pytania

Czy każdy mebel z litego drewna jest ekologiczny?

Nie zawsze. Liczy się też pochodzenie drewna, wykończenie i trwałość. Mebel z nowego drewna pokryty grubym lakierem rozpuszczalnikowym ma inny bilans niż mebel z drewna z odzysku wykończony olejowoskiem.

Czy meble ze starego drewna są zdrowe do domu?

Tak, jeśli drewno zostało prawidłowo przygotowane. Odrzucamy materiał zgniły i nasączony starymi impregnatami, suszymy go, a gotowe meble zabezpieczamy olejowoskiem z atestem do kontaktu z żywnością.

Czy ekologiczne meble są droższe?

Często tak, bo ręczna praca i przygotowanie materiału trwają dłużej. Co składa się na cenę mebla ze starego drewna, opisujemy w tekście ceny mebli ze starego drewna.

Ekologiczne meble ze starego drewna od Regalia

Zobacz meble ze starego drewna w naszym sklepie albo zamów mebel na wymiar. Masz pytania o pochodzenie drewna konkretnego mebla? Napisz lub zadzwoń, dane znajdziesz na stronie kontakt.

Źródła

1. Waste statistics, Eurostat Statistics Explained, dane za 2022 r..
2. 2006 IPCC Guidelines for National Greenhouse Gas Inventories, t. 4, rozdz. 4: Forest Land, IPCC, 2006.
3. Parzych S., Mandziuk A., Wojtkowski P., Ekonomiczne aspekty budownictwa drewnianego w kontekście obniżenia emisji CO2, Acta Sci. Pol. Silv. Colendar. Ratio Ind. Lignar. 20(1), 2021, DOI 10.17306/J.AFW.2021.1.4.
4. Biomass production, supply, uses and flows in the European Union, Wspólne Centrum Badawcze Komisji Europejskiej (JRC), 2023.
5. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE w sprawie odpadów (tekst skonsolidowany), EUR-Lex, Unia Europejska, 2008/2018.