Meble kuchenne ze starego drewna: czy sprawdzą się w kuchni

Stare drewno sprawdza się w kuchni, jeśli jest dobrze wysuszone, zabezpieczone i regularnie pielęgnowane. Drewno z rozbiórek przez dziesiątki lat pracowało w budynkach, a naturalny olejowosk chroni je przed wodą, tłuszczem i plamami. Trzeba tylko pamiętać, że to materiał żywy: reaguje na wilgotność powietrza i nie lubi stojącej wody ani bezpośredniego kontaktu z gorącym garnkiem.

Stare drewno a wilgoć i para w kuchni

Drewno jest higroskopijne: przyjmuje i oddaje wodę z otoczenia. Jego wilgotność zależy od wilgotności względnej i temperatury powietrza, a gdy spada lub rośnie, drewno kurczy się albo pęcznieje. Duże wahania mogą prowadzić do wypaczeń i pęknięć. Podręcznik amerykańskiego Forest Products Laboratory zaznacza, że krótkie zmiany wilgotności, jak para z garnka, dotyczą głównie powierzchni, a powłoki ochronne spowalniają wymianę wilgoci, choć jej nie zatrzymują.

W praktyce oznacza to kilka prostych zasad:

• wycieraj rozlaną wodę od razu, nie zostawiaj mokrych ścierek na blacie ani na frontach;
• włączaj okap przy gotowaniu, a po zakończeniu mycia odczekaj chwilę, zanim otworzysz zmywarkę, żeby para nie trafiła prosto na blat i fronty;
• dbaj o stałą wilgotność w domu, zwłaszcza zimą przy ogrzewaniu;
• pilnuj olejowania, bo to ono tworzy warstwę ochronną.

Stare drewno ma tu przewagę doświadczenia: zanim trafiło do nas, przeszło dziesiątki sezonów w stodołach, domach i młynach, a potem kilkumiesięczne czyszczenie i suszenie w manufakturze.

Temperatura i gorące naczynia

Drewno nie lubi bezpośredniego żaru. Gorący garnek albo blachę z piekarnika odstawiaj na podkładkę, a nie wprost na drewniany blat. Przy płycie i piekarniku drewno sąsiaduje ze sprzętem tak samo jak w każdej kuchni w zabudowie: odstępy i wentylację wnęki określa instrukcja producenta urządzenia. Najwięcej ciepła i wody jest tuż przy płycie i zlewie, dlatego część klientów wybiera tam blat kamienny, a blat z drewna zostawia na wyspie, barku lub stole.

Tłuszcz i plamy

Każdy mebel zabezpieczamy wielokrotnie naturalnym olejowoskiem. Tworzy on warstwę, która chroni drewno przed ścieraniem, wnikaniem brudu, wodą i plamami z oleju, wina czy herbaty. Plamę najlepiej zetrzeć od razu wilgotną bawełnianą szmatką. Blaty i fronty w kuchni olejuj częściej niż inne meble, bo pracują najciężej.

Czy drewno w kuchni jest higieniczne

Przez lata uważano, że porowate drewno jest mniej higieniczne niż gładki plastik. Przegląd badań z 2016 roku, opublikowany w Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, podsumowuje dwie dekady badań inaczej: porowatość drewna nie odpowiada za gorszą higienę, a może wręcz sprzyjać jego bezpieczeństwu mikrobiologicznemu. Porowata powierzchnia tworzy niekorzystne warunki dla mikroorganizmów, a drewno zawiera związki, które hamują wzrost bakterii chorobotwórczych. Więcej o tym piszemy we wpisie właściwości antybakteryjne drewna.

Ważne jest też wykończenie. Materiały, które stykają się z żywnością, nie mogą według prawa UE przenikać do niej w ilościach zagrażających zdrowiu ani zmieniać smaku i zapachu jedzenia (rozporządzenie 1935/2004, art. 3). Olejowosk, którym zabezpieczamy meble, ma atest do kontaktu z żywnością.

Higiena drewnianego blatu zależy też od codziennych nawyków. Po krojeniu surowego mięsa czy ryby umyj blat lub deskę ciepłą wodą z płynem, a potem wytrzyj do sucha. Nie zostawiaj na drewnie mokrych resztek jedzenia na noc.

Z czego robimy meble kuchenne ze starego drewna

Fronty i korpusy

Ze starego drewna robimy wszystkie elementy kuchni: fronty, widoczne boki, cokoły, półki, a także wnętrza szafek i szuflad. We wnętrzach stosujemy zwykle gładsze powierzchnie, np. starannie oszlifowany rdzeń belki. Fronty mogą mieć powierzchnię ręcznie ciosaną, ręcznie rżniętą, z rdzenia belki albo ze starych desek wypalonych słońcem. Różnice opisujemy w poradniku o rodzajach powierzchni starego drewna. Przykład frontów ramkowych i jodełkowych z rdzenia starych belek pokazujemy w realizacji kuchni w stylu angielskim.

Uchwyty wykuwamy ręcznie z metalu odzyskanego podczas rozbiórek. Wewnątrz montujemy nowoczesne zawiasy z cichym domykiem, prowadnice, kosze cargo i wkłady do szuflad, bo funkcjonalność kuchni jest dla nas tak samo ważna jak wygląd.

Blaty i wyspy

Blat ze starego drewna dobrze sprawdza się na wyspie, barku i jako blat do krojenia. Ma grubość i charakter, których nie da się podrobić: słoje, sęki, ślady dawnych połączeń. Wyspę może tworzyć zabudowa z frontami ze starego drewna albo konstrukcja z drewna i metalu z odzysku.

Kolor i wykończenie frontów

Stare drewno może zostać w naturalnym kolorze, który nadały mu lata i słońce, albo zostać wybarwione olejowoskiem, np. na szaro, jak w naszej kuchni w stylu angielskim. Fronty mogą być jednolite albo mozaikowe, z desek o różnym odcieniu. Wybarwienie nie zakrywa faktury drewna, więc słoje, sęki i ślady dawnej obróbki pozostają widoczne. Kolor i powierzchnię dobieramy na próbkach, zanim powstanie cała kuchnia.

Półki, regały i dodatki

Otwarte półki na naczynia, regały, półki na wino, deski do krojenia i podkładki pod gorące naczynia dopełniają kuchnię i pozwalają wprowadzić stare drewno także tam, gdzie nie planujesz pełnej zabudowy. Gotowe półki znajdziesz w kategorii półki.

Kuchnia, która starzeje się razem z domem

Meble z płyty po latach często wymienia się w całości: puchną przy zlewie, odkleja się okleina, wyrywają zawiasy. Meble z litego starego drewna można odnowić. Rysę czy przetarcie przykrywa kolejna warstwa olejowosku, a patyna z czasem tylko przybywa. Gdy zechcesz odmienić kuchnię, nie trzeba remontu: wystarczy wymienić fronty, a stare fronty posłużą jako półki, blaty czy skrzynki. Dla nas to ważne, bo w ten sposób nic się nie marnuje.

Zabezpieczenie i pielęgnacja w skrócie

• Meble olejujemy w manufakturze kilkoma warstwami naturalnego olejowosku.
• W domu powtarzaj pielęgnację co 3 - 6 miesięcy, blaty kuchenne częściej.
• Do pielęgnacji wystarczy miękka bawełniana szmatka i środek, który polecamy.
• Regularne olejowanie to jedyny warunek 10-letniej gwarancji.

Instrukcję krok po kroku znajdziesz na stronie pielęgnacja mebli i w poradniku pielęgnacja starego drewna. Środek do pielęgnacji jest w kategorii środki do konserwacji mebli.

Najczęściej zadawane pytania

Czy drewniany blat nadaje się do kuchni?

Tak, jeśli jest zabezpieczony olejowoskiem i regularnie pielęgnowany. Przy zlewie i płycie wymaga więcej uwagi, dlatego część klientów łączy blat drewniany z kamiennym.

Czy w starym drewnie mogą być korniki?

Drewno z rozbiórek czyścimy i suszymy przez kilka miesięcy, zanim trafi do mebli. Więcej o tym piszemy we wpisie korniki w starym drewnie.

Jak często olejować meble kuchenne ze starego drewna?

Co 3 - 6 miesięcy, a blaty robocze częściej. Regularne olejowanie jest warunkiem gwarancji.

Czy stare drewno zmienia kolor w kuchni?

Drewno z czasem ciemnieje i nabiera patyny, zwłaszcza w miejscach, na które pada słońce. Z naszego doświadczenia na starym drewnie, które ma już patynę, zmiany są mniej widoczne niż na nowym, jasnym drewnie. Regularne olejowanie wyrównuje kolor i chroni powierzchnię.

Czy fronty można po latach wymienić?

Tak. Gdy zechcesz zmienić wygląd kuchni, odpłatnie wymienimy fronty na nowe, gładsze lub bardziej wysłużone, jaśniejsze lub ciemniejsze. Korpusy ze starego drewna zostają, a stare fronty mogą posłużyć jako półki czy skrzynki.

Kuchnia ze starego drewna na wymiar

Jak wygląda zamówienie kuchni od pierwszej rozmowy do montażu, opisujemy we wpisie kuchnia na wymiar ze starego drewna. Zobacz też kuchnie na zamówienie i blaty ze starego drewna albo napisz do nas.

Źródła

1. Moisture relations and physical properties of wood, S. V. Glass, S. L. Zelinka, w: Wood Handbook (FPL-GTR-282), USDA Forest Products Laboratory, 2021.
2. Microbial Safety of Wood in Contact with Food: A Review, F. Aviat i in., Comprehensive Reviews in Food Science and Food Safety, 2016.
3. Rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 w sprawie materiałów i wyrobów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, Parlament Europejski i Rada, 2004.